Tinariwen - Hoggar: terug naar het kampvuur, zonder de wereld buiten te sluiten

Na de omzwervingen van ‘Amatssou’, waarop banjo’s, pedal steel en de schaduw van Americana nadrukkelijk aanwezig waren, kiest Tinariwen op ‘Hoggar’ opnieuw voor de essentie. Geen grote productiefranjes, geen opvallende stilistische omwegen, maar een plaat die klinkt alsof ze rechtstreeks werd opgenomen rond een kampvuur ergens tussen Tamanrasset en Kidal. Meer dan 45 jaar na hun ontstaan bewijzen de pioniers van de desert-blues dat teruggrijpen naar de basis geen stap achteruit hoeft te zijn.

Dat ‘Hoggar’ ontstond in ballingschap, voel je in bijna elke noot. Door de aanhoudende onrust in Noord-Mali weken verschillende groepsleden uit naar Algerije, waar de plaat werd opgenomen in de studio van de jongere Toearegband Imarhan. Die context maakt van ‘Hoggar’ meer dan zomaar een nieuw Tinariwen-album: het is tegelijk een thuiskomst, een reünie en een muzikale overdracht tussen generaties.
Muzikaal blijft de groep trouw aan het vertrouwde recept van repetitieve gitaarpatronen, handgeklap, bezwerende samenzang en grooves die langzaam onder je huid kruipen. Toch klinkt ‘Hoggar’ warmer en intiemer dan veel van hun recentere werk. Alsof de band bewust opnieuw aansluiting zoekt bij de manier waarop deze muziek oorspronkelijk ontstond: akoestische gitaren en stemmen die in elkaar overvloeien.

Openingsnummer “Amidinim Ehaf Solan” zet meteen de toon. Golvende gitaren en call-and-response-zang dragen een tekst vol hoop en overlevingsdrang. Tinariwen blijft immers een politieke groep, al wordt hun engagement nooit slogansmuziek. De songs vertellen over ontheemding, verdeeldheid en het verdwijnen van een nomadische levenswijze, maar altijd met poëtische omwegen en melancholie als drager.
Eén van de opvallendste momenten is “Imidiwan Takyadam”, waarop José González een Spaanse zangbijdrage levert. Het had makkelijk geforceerd kunnen klinken, maar het nummer behoudt verrassend genoeg zijn natuurlijke flow. González voegt geen exotisch laagje toe; hij lijkt eerder zachtjes in het collectief opgenomen te worden.
Nog sterker is “Sagherat Assani”, gebaseerd op een traditioneel Soedanees lied dat Abdallah Ag Alhousseyni eind jaren tachtig leerde kennen aan de grens tussen Libië en Soedan. De bijdrage van de Soedanese zangeres en oud-speelster Sulafa Elyas geeft het nummer een extra melancholische diepte. Haar stem zweeft elegant boven de repetitieve ritmiek uit en herinnert eraan hoe belangrijk vrouwelijke stemmen altijd zijn geweest binnen de Toearegcultuur (een traditie die vandaag steeds meer onder druk staat).
Thematisch wordt ‘Hoggar’ donkerder naarmate de plaat vordert. “Erghad Afewo” ademt spanning en conflict, terwijl afsluiter “Aba Malik” zonder omwegen de Wagner Group viseert, de Russische paramilitairen die mee verantwoordelijk zijn voor de instabiliteit in Noord-Mali. De dreigende gitaren en slepende cadans geven het nummer iets ceremonieels, alsof Tinariwen niet enkel protesteert maar tegelijk rouwt.
Wat ‘Hoggar’ vooral sterk maakt, is dat de plaat tegelijk vertrouwd en levendig klinkt. Tinariwen probeert zichzelf niet krampachtig te vernieuwen, maar verfijnt wel verder wat hen al decennia uniek maakt. Voor sommige luisteraars zal dat misschien te weinig verrassend zijn.
Wie radicale stijlbreuken verwacht, komt bedrogen uit. Maar terwijl zoveel bands hun identiteit verliezen in experimenten, blijft Tinariwen koppig vasthouden aan een geluid dat tijdloos en herkenbaar is.

Tot slot nog dit: de titel verwijst naar het Hoggargebergte in de Algerijnse Sahara: een herkenningspunt voor nomaden, zichtbaar van ver in een uitgestrekt landschap. Dat beeld past perfect bij deze plaat.
‘Hoggar’ is geen revolutionaire koerswijziging, maar wel een baken. Een album dat de wortels van Tinariwen opnieuw blootlegt en tegelijk de fakkel doorgeeft aan een nieuwe generatie muzikanten die de desert-blues levend houdt.

Vanaf het slappe ‘Turn Blue’ uit 2014 waren wij The Black Keys kwijt, de heren hadden hun eigen roots onbeschaamd overboord gegooid en leken definitief overgestapt naar onschadelijke en steriele mainstream-rock volledig gericht op mega concertzalen en grote festivals.
Tot daar plots het tussendoortje ‘Delta Kream’ kwam in 2021, een aangename terugkeer naar hun eerste liefde de blues, zoals ze die eerder ook omarmden op schitterende plaatjes als ‘The Big Come Up’, ‘Thickfreakness’, ‘Rubber Factory’ en ‘Chulahoma’. Het bleek echter maar een tijdelijke heropflakkering, want daarna maakten ze alweer een stel ongevaarlijke en onderling inwisselbare plaatjes met de veiligheidshendel constant op (‘Dropout Boogie’, ‘Ohio Players’, ‘No Rain No Flowers’).
Maar kijk, daar zijn ze terug met ‘Peaches’, een rauw plaatje dat niet toevallig aanvankelijk als werktitel ‘Delta Kream II’ meekreeg. Het is opnieuw een ode geworden aan hun bluesidolen, een compromisloos plaatje die de blues in zijn meest pure en primaire vorm weergeeft, hoegenaamd geen Bonnamassa dus.
Het is een verzameling obscure covers waarbij vergeten blueslegendes (RL Burnside, Junior Kimbrough, Robert Cage, Big Lucky Carter, Earl Hooker,…) terug in het leven worden geroepen. De songs worden door The Black Keys op een rauwe manier naar hun hand hebben gezet met steeds voldoende respect voor het origineel. Junior Kimbrough is zo een bluesrot die hen kennelijk nauw aan het hart ligt. De man had met het schitterende ‘Chulahoma’ al een volledig album als eerbetoon gekregen, maar voor The Black Keys was dat nog niet genoeg, hier krijgt “Nobody But You” een lekker nonchalante en relaxe uitvoering vanuit de losse pols. In “You Got to Lose”  (Earl Hooker) gaan ze dan weer een stuk wilder tekeer, alsof ze de lijn willen verder trekken die George Thorogood er mee uitzette op zijn onovertroffen debuutalbum.
“She Does it Right” is een ode aan de rechttoe-rechtaan pubrock van de onvolprezen Wilko Johnson en Dr Feelgood, The Black Keys steken die hier voor de gelegenheid in een zompig ZZ Top achtig kleedje. De blues mag dan weer lekker rollen op “Who’s Been Fooling You” en al zeker op “Tomorrow Night”, waarin de pot vet van ‘Thickfreakness’ terug wordt bovengehaald.
Dit zijn The Black Keys zoals wij hen het liefst hebben, met beide voeten in de modderachtige blues en mijlenver weg van de pompeuze stadionrock. De heren spelen voor één keer zonder enige vorm van pretentie en met de goesting van een stel jonge hongerige wolven.
We kunnen niet anders dan vaststellen dat bij The Black Keys de tussendoortjes stukken beter zijn dan de reguliere (of moeten we zeggen obligate) platen.
Vandaar dat ze waarschijnlijk de komende jaren terug een stel inferieure ‘veilige’ plaatjes zullen releasen om dan na 5 jaar hopelijk terug uit te pakken met zo een fenomenaal vervolg op deze ‘Peaches’. Daar kunnen we mee leven.