Michaela Turcerová - Ik heb een object, dat mijn instrument is, en de muziek komt voort uit een visie om dit object vanuit meerdere hoeken en standpunten tegelijk weer te geven, als een soort surrealistische sonische microfotografie

Het geluid van een instrument - of het nu een gitaar, een piano of in dit geval een saxofoon was - roept gevoelens, emoties en herinneringen op. De klank van het instrument wordt vervormd, en brengt de luisteraar in een andere wereld. Dat is wat de in Kopenhagen gevestigde Slovaakse saxofoniste en componiste Michaela Turcerová  op haar album 'Alene Et’ - uitgebracht in november 2024 - doet. En dus ook live op het KRAAK Festival. Vibrerende klanken brachten ons vanaf begin tot eind terug naar de essentie van het bestaan. De indringende geluiden en de donkere walm balanceerde van een sprookjesachtige wereld tot de hel. Michaela Turcerova wist met haar sax grenzen te verleggen. In die sax hoorden we heldere, scherpe toon en ademhaling; alsof de sax zinnen uitsprak of zong. Indrukwekkende set van contrasten. 
We hadden naar aanleiding van dit magisch optreden en de release een mooie babbel met Michaela en polsten ook naar de ambities en toekomst plannen en ambities.

Vertel eens wat meer over jezelf? Hoe is het allemaal begonnen en waarom de saxofoon?
Muziek was een van mijn interesses van jongs af aan. Ik begon met zingen in een kinderkoor en met blokfluit spelen op 6-jarige leeftijd. Na een aantal jaren werd me gevraagd naar welk “verder gevorderd” blaasinstrument ik zou willen overstappen, en de reden om voor de saxofoon te kiezen was, om eerlijk te zijn, helemaal niet gebaseerd op geluidsfascinatie. Ook al had ik de neiging om door te gaan met dwarsfluit of zelfs over te stappen op een heel ander instrument, ik wilde gewoon leerling blijven van mijn leraar Martin, die alleen les gaf in klarinet en saxofoon. Dat is het, pure emotionele binding. Achteraf denk ik ook dat dat de reden is dat het heel lang heeft geduurd voordat ik echt stopte met vechten met het instrument en er iets van mezelf in vond.

Je hebt je debuut uitgebracht, 'Alene Et'; hoe waren de eerste reacties?
Ik ben nog steeds verbaasd hoe warm de reacties waren. Ook al hield ik van het creatieproces en het materiaal zelf, toch was er een kleine twijfel in me, die me vertelde dat deze muziek te abstract of te niche was. Maar het lijkt erop dat er iets verborgen zit waardoor mensen nieuwsgierig luisteren, wat ik als een waardevol resultaat beschouw.

Het album was op KRAAK festival volledig uitverkocht dacht ik, had je dit succes verwacht?
Ik was overweldigd door het publiek van de KRAAK en hun diepe betrokkenheid bij mijn muziek en ook alle andere optredens. Ik kreeg zoveel berichten en had zoveel inspirerende gesprekken na het concert met zowel andere artiesten als het publiek. Prachtig.

Het balanceren tussen intimiteit en harde geluiden, het experimenteren … Is het een bewuste manier van werken? Hoe ben je op dat idee gekomen?

In het lange formaat, zoals bijvoorbeeld live performance is, denk ik veel na over structuur en bepaalde onderliggende (en abstracte) verhaallijnen. Sonisch gezien bestrijk ik graag een breed en contrastrijk scala aan werelden en “de verschuivingen” helpen me om aanwezig en gefocust te blijven op de kleinste microscopische details.

Waar haal je de inspiratie? Ik hoor vaak geluiden uit de natuur.... Of is dit net mijn fantasie?
Mijn muziek is geen directe vertaling van een bepaald geluidsfenomeen of iets dergelijks. De kern ervan ligt in de lichamelijkheid van het instrument en de aanpassingen, dus mijn grootste inspiratie komt van het vinden van onbekende gebieden van het instrument waar ik al zoveel jaren mee verbonden ben. En als die gebieden iemands verbeelding triggeren, is dat een extra waarde waar ik alleen maar blij om kan zijn.

De structuur van de nummers hebben allemaal een duur van maximaal drie minuten, ergens voelt het aan als één lang verhaal in verschillende kleine afleveringen … Wat vind je zelf? Was het een onderliggende bedoeling om een verhaal te vertellen?
Ik heb een object, dat mijn instrument is, en de muziek komt voort uit een visie om dit object vanuit meerdere hoeken en standpunten tegelijk weer te geven, als een soort surrealistische sonische microfotografie. In ieder geval toen ik het album alene et opnam, werd ik geïnspireerd door de reductionistische benadering, terwijl ik niet probeerde om het materiaal in een geconstrueerde lange vorm te gieten, maar eerder om deze afzonderlijke in flux kristallen te creëren. Dus op deze manier kan het worden gezien als een niet-lineair verhaal vertellen, ja.

Ik ben een fervent fan van het instrument saxofoon. Ik zag verschillende muzikanten grenzen verleggen, jij laat je instrument spreken en schreeuwen, ahw een schreeuw van pijn. Is het een manier om ‘pijn’ of ‘frustratie’ uit te beelden in sommige nummers? Emoties komen los … op een gegeven moment hoorde ik live op het KRAAKfestival een soort gefluister vanuit de duisternis … zit hier een persoonlijk verhaal achter?
Deze muziek vertegenwoordigt geen specifieke verhaallijn of expliciete emoties en probeert die ook niet direct over te brengen. Ik vind het fascinerend dat een luisteraar wordt geconfronteerd met puur geluid, zonder specifieke eisen voor interpretatie of begrip. Een van de essentiële informatie die je in alle boeken over het beheersen van een instrument krijgt, is dat elk blaasinstrument een verlengstuk van je lichaam is. Ik ben me daarvan bewust geworden toen ik verschillende onconventionele, niet-saxofonistische technieken in de muziek introduceerde, zoals adem of stem. En ik kan me voorstellen dat die, zacht gespeeld, radicaal versterkt en vervormd door het lichaam van de saxofoon, zeer intieme, “ingezoomde-op-de-performer” relaties kunnen creëren.

Het geluid van de saxofoon kon je moeiteloos vervormen; je nam de luisteraar mee naar een compleet andere ruimte op het KRAAK festival … Een hypnotiserend meditatief moment. Hoe krijg je die geluiden uit de saxofoon? Wat is je geheim?
Wat me bij het creëren houdt is speelsheid, geduld, aandacht voor en waardering van details.

Hoe heb je het festival en je verblijf in België ervaren? Want je trad ook op in Brussel Het innerlijke leven en de DIY cultuur van nieuwe steden ervaren is altijd zo bevredigend. De muziekscene rond Antwerpen en Brussel leren kennen was echt inspirerend, dankzij heartfelt d'incise & Mona, KRAAK en Q-O2.

Je debuut is een experimenteel pareltje... Is dit het verloop naar de toekomst toe, of hoe zie je het zelf?
Als ik de categorie experimentele muziek opvat als een creatie geleid door nieuwsgierigheid, dan ja. Ik zie mezelf in de toekomst als een constant lerend wezen en ik wil open blijven.

Wat zijn je verdere plannen?
Ik heb dit jaar gewijd aan de ontwikkeling van de live uitvoering van mijn soloset, waarbij ik werk met microfoons, een geluidstechnicus en voortdurend onderzoek doe naar het materiaal. Daarnaast richt ik me op het opnemen van een album met mijn ensemble ŠUMUM - een septet bestaande uit drie blazers, zang, contrabas, twee percussionisten en analoge elektronica (reel-to-reel en tapes). Vroeger werkte ik met dit ensemble op een manier die de fysieke ruimte actief integreerde - door de ruimtelijke plaatsing van musici en luidsprekers, die ook de structurele organisatie van de compositie beïnvloedde - en nu onderzoek ik hoe ik de muziek kan aanpassen aan het opgenomen formaat.

Wat zijn je grote ambities; is er een soort ‘doel’ dat je voor ogen hebt of ben je daar niet mee bezig?
Ik droom ervan om een nieuw blaasinstrument na te bouwen, of zelfs helemaal opnieuw te bouwen, een soort volgend ontwikkelingspunt van wat ik nu aan het doen ben met de body van de saxofoon, dat een veel complexer toetsensysteem zou kunnen hebben, met meer mogelijkheden om microfoons te plaatsen en meer klankkleuren te laten horen. Daarnaast heb ik ook eenvoudigere wensen voor de toekomst, zoals meer oefenen op mijn instrumenten, meer componeren, en bijdragen aan de opbouw van een sterkere lokale scene en klankgemeenschap in de plaats waar ik me ga vestigen.

Links welkom
https://mappa.bandcamp.com/album/alene-et
https://michaelaturcerova.com

Pics homepag @Emilia Jasmin

Bedankt voor dit fijne gesprek