Te Gek!?- Psychische problemen in de kijker, met een lach, woede en een traan
Te Gek!?
Ancienne Belgique
Brussel
2019-10-27
10
Erik Vandamme
De theaterzaal van Ancienne Belgique was op zondag namiddag zeer goed gevuld voor het verjaardagsfeestje van de organisatie Te Gek!? Vijftien jaar geleden startte bezieler Marc Hellinckx deze organisatie, eerder kleinschalig op. Ondertussen is het project uitgegroeid tot een begrip in en buiten de landsgrenzen, dankzij het doorbreken van de taboe rond psychische aandoeningen, en vooral psychose. Marc kan nu rekenen op een hele schare vrienden die zijn project steunen en mee vorm geven. Daaronder enorm veel bekende artiesten binnen muziek, komedie, kunst, schrijvers en dergelijke meer. Ze waren allen present om in AB een bijzonder gesmaakt verjaardagsfeest op poten te zetten waar 'emoties' als woede, een lach en een traan de rode draad vormen in het geheel.
Marc Hellinckx de echte Held van Te Gek!?
Onder de noemer ''Laat de muziek losbarsten, opdat straks het praten kan beginnen.'' draait het vooral om de muzikale omlijsting, maar ook waren er getuigenissen en enkele auteurs vertelden een poëtisch verhaal. Marcel Vanthilt kwam met een pyjama op het podium, ondersteund door de muzikanten van de Laatste showband, niet om het onderwerp uit te lachen, maar om door humor de problemen beter te kunnen aanpakken. Dat was meteen de onderliggende boodschap van de gehele set. Zo zou later blijken. Na een fijne toespraak van Kristien Hemmerechts, die vooral haar lof uitsprak voor het werk van Marc Hellinckx, barstte het feest echt los. Die laatste werd op het podium geroepen onder daverend applaus, maar daagde pas na een tweede keer hem oproepen op. Zijn bescheidenheid siert hem, want de man kreeg nog eens een daverend applaus die maar bleef duren, en werd helemaal terecht in de bloemen gezet. Hoeveel topartiesten daar ook op dat podium staan, Marc is de held van deze bijzondere dag.
Zingen, gieren, lachen en brullen
Die muzikale omlijsting werd twee uur lang verzorgd door een hele rits artiesten. Rick De Leeuw bracht samen met Koen Buyse “Niet Alleen” op een prachtige wijze verkondigt hij een boodschap die eveneens een rode draad vormt in Te Gek!? ''Kom Dans met mij op vier wankele benen''. Zeer mooi en emotioneel gebracht, en al snel een absoluut hoogtepunt dat ons al voor het eerst een traan deed wegpinken, met die glimlach op de lippen. Zulke momenten zouden nog volgen. Enkele andere hoogtepunten? Een meisje - Ella Leyers - dat op het podium komt , bedeesd lachend en in de microfoon moeizaam uit haar woorden geraakt , wordt op haar onkunde gewezen door 'een stem in haar hoofd'. Een moment waarop woede bij ons de bovenhand nam. Woedend op die verdomde stemmen in ons hoofd die ervoor hebben gezorgd dat we kansen hebben laten voorbij gaan, omdat we 'het nooit zullen kunnen'. Deze theatraal mooi gebracht stuk, waardoor het probleem psychose nog meer in het daglicht wordt gezet, werd afgesloten met drie meisjes met dezelfde haarkleur - Ella Leyers , Eva De Roovere, Inge Paulussen - die door middel van een prachtlied met veel verborgen boodschappen te brengen en ons deden inzien, dat je die kans ondanks die stemmen steeds moet grijpen.
Muzikale Hoogtepunten
Stefaan Degand brengt op een pseudohumoristische wijze een poëtische tekst over 'mijn hoofd' met op de achtergrond een vaak overdonderende, daarbij horende muzikale omlijsting. Ish Ait Hamou vertelt een zeer mooi verhaal uit zijn boek, ook weer met die lach en traan. Waarna hij een pakkend interview heeft met Hanne die al enkele jaren worstelt met angsten. Een getuigenis dat het stil maakt in de zaal en vooral in ons hart. K's Choice zorgde eveneens voor een warme gloed in de zaal, daarbij viel vooral op dat Sam zijn stem niet heeft te lijden onder de verandering die hij heeft doorgemaakt. An Pierlé brengt samen met Ian Clement een prachtig “Source Material”.
Buurman doorbreekt de voornoemde woede met een zachtmoedige golf, gerugsteund door piano en vocale inbreng van Tom Helsen. Guido Belcanto brengt een grappige ode aan 'Meneer de Psychiater' met een knipoog maar ook een boodschap. Waarna Dirk De Wachter het podium betreedt en in eerste instantie voorleest uit een boek, ook weer met een oorverdovende muzikale omlijsting. Waarna hij zich vocaal, ontpopt tot een kruising tussen Nick Cave en Mark Lanegan - dit zowel vocaal als wat uitstraling betreft. Guy Swinnen zorgde dan weer voor een potje pure rock-'n-roll. En deed de hoofden op en neer gaan. Kortom teveel mooie momenten om op te noemen, die deze dag zo bijzonder maakte.
De Laatste Showband
Naast die bonte lijst van artiesten, mag ook De Laatste Showband een ware pluim op zijn hoed krijgen. Niet alleen praat Jan Hautekiet, aangevuld door Marcel Vanthilt vaak het publiek aan. Hij ontpopt zich tot een ware piano virtuoos. Dat kan ook gezegd worden van Patrick Riguelle, Paul Poelmans , Bert Embrechts, Kris Peeters en Joost van den Broeck. Eén voor één top muzikanten en kunstenaars, die zorgden voor een kleurrijk klanken tapijt dat al die emoties alleen maar versterkte.
Rockin in a Free World/Iedereen is van de wereld
Afgesloten werd met een wervelend gebrachte “Rockin' in a Free world”, gebracht door Swinnen en Koen Buyse was een apotheose waardoor het dak er compleet afging. Waarna iedereen nog op het podium kwam bij “Iedereen is van de wereld”. De artiesten en entourage werden letterlijk in de bloemen gezet, die bloemen vlogen in groten getale gewoon in de zaal. Want ja, iedereen is van de wereld ook het publiek in de zaal hoort daarbij. Want dit was niet alleen een feest voor de artiesten op dat podium, maar ook voor iedereen hier aanwezig is de onderliggende boodschap.
Deze boodschap werd goed begrepen, want uiteindelijk stond iedereen recht voor een wervelende slotscene waarbij de handen nog een laatste keer de lucht in gingen. Het daverende applaus bleef wederom minutenlang duren. Een wervelende finale dus als kers op de taart waarbij het draait om het vieren van een verjaardagsfeest, boordevol uiteenlopende emoties.
Besluit:
15 jaar Te Gek!? was vooral een theatraal totaal gebeuren waar muziek, theater, poëzie, humor en getuigenissen de rode draad vormen. Vooral zorgde deze organisatie er mede voor dat psychische problemen langzaam maar zeker uit de taboe sfeer geraken, de drempel wordt verlaagd om hulp te zoeken. En eerder die psychische problemen in de schijnwerpers worden geplaatst dan verstopt in een verre uithoek. Op naar de volgende vijftien jaar , en hopelijk veel meer een lach, een traan en waarom niet een beetje woede? Te Gek!? Toch …
Organisatie: Te Gek!? + Ancienne Belgique, Brussel
Het was al een tijdje geleden dat ik in de Grand Mix was geweest en ik had me al klaargemaakt voor een avondje in een wat kouwelijk zaal maar het optreden vond tot mijn verbazing plaats in een gloednieuwe en warme club. De verbouwingswerken daar waren me ontschoten doch het resultaat mag er zijn. Heel wat kleiner en knusser dan de oude zaal die er ook nog steeds is. De meeste optredens in de nieuwe club zijn trouwens uitverkocht (zo ook Nick Waterhouse) wat de sfeer alleen maar ten goede kan komen.
Het is blijkbaar grote liefde tussen Nick Waterhouse en The Roves want het was al de tweede tour op rij dat de groep uit Londen enkele optredens als voorprogramma mocht fungeren. Een terechte keuze want deze groep rond de broertjes Tom en James Wing wist met hun sprankelende jangle pop mijn hart te verwarmen. Ik meende zowel The Kinks, lo-fi Byrds als invloeden uit de Merseybeat te horen terwijl de zang van frontman James Wing een paar keer dicht in de buurt van een vroege Bob Dylan kwam. Niet makkelijk te plaatsen maar gelukkig ver weg van de Britpop. James Wing zag er wat verfomfaaid uit, wat overgewicht en de voering van zijn broekzak die uit zijn broek puilde maakten niet meteen een posterboy van hem. Maar de songs, waarvan er minstens twee een hit zouden geweest zijn waren ze uitgebracht in de jaren ‘60, die hij uit zijn mouw schudde getuigden van grote klasse. Samen met zijn broer zorgde hij geregeld voor hemels mooie harmonieuze zang terwijl de voortdurend jengelende gitaren af en toe in een innige verstrengeling verzeilden. Slechts een paar keer wanneer ze het iets te mooi wilde maken met enkele moeilijk haalbare noten werd het iets minder maar The Roves zijn beslist een groep die ik nog eens terug wil zien.
Nick Waterhouse kan je makkelijk wegzetten als een retro act en dat is hij natuurlijk ook wel. Alleen klinkt dat zo klef en laat dat nu net het laatste zijn wat je van dit fenomeen kan zeggen. Nochtans lijkt het erop alsof hij de grandeur van de Amerikaanse jazzclubs uit lang vervlogen tijden op het podium wil laten herleven. De kapsels, de pakken, de bezetting ook, alles ademt dat roemrijke verleden, alleen de sigarettenrook ontbreekt nog. En toch voelt zijn muziek, die zich zonder schroom nestelt tussen de jaren ‘40, ‘50 en ‘60 rhythm&blues, bijzonder fris aan en laat hij het erop lijken alsof het genre pas recent het levenslicht zag. Daar slaagt hij in dankzij een grootse hedendaagse dynamiek en die schitterende eigen songs. Waterhouse beroept zich relatief weinig op covers en als hij het dan toch doet zijn het meestal heel obscure zoals “I feel an urge coming on “ van Jo Armstead of maakt hij er een totaal ander nummer van zoals “I can only give you everything” van Them, dat we ook al hoorden bij King Mud en Los Explosivos. Had hij het niet aangekondigd als ‘'an old blues standard from Ireland” dan had ik het waarschijnlijk nooit herkend.
Zijn liefde voor dat oudere werk vond hij net als de mannen van The Allah-Las, van wie hij trouwens de eerste twee platen producete, tijdens zijn job in een platenwinkel. Daar ontwikkelde hij zijn passie voor vintage soul en rhythm&blues waar wij nu gelukkig mee zijn. Het zijn niet alleen goeie songs die hij brengt, hij voorziet ze ook nog eens van adembenemende arrangementen. Ook nu weer had hij een succulente groep rond zich verzameld waarvan de leden uit alle windtreken van de States kwamen: van New York, Miami, Memphis tot Californië waar hij zelf nog steeds woont. Gitaar, bas, drums, Hammond, tenorsax, baritonsax en een superbe backingzangeres terwijl hij zelf ook nog eens gitaar speelt. Heel wat volk dus wat zou kunnen leiden tot een eindeloze rits solo’s, hier niet dus. Elk instrument vormde een schakel in een schrander uitgekiende sound.
Uiteraard veel werk uit zijn laatste titelloze LP maar de set was lang genoeg (zo’n anderhalf uur) om ook nog eens uitgebreid te putten uit zijn vorige drie platen.
Hoogtepunten opsommen is onbegonnen werk al leek het er toch op alsof er een climax was ingebouwd. Die begon dan met een verrassende en sublieme cover, “Down in Mexico” van The Coasters waarna hij nog even verder de doowop indook met het eigen “Katchi”. Meteen daarna de instrumental “El viv”, waarbij ik aan “Tequila” van The Champs moest denken gevolgd door afsluiter “(if) you want trouble - This is a game).
Vroeger had hij soms nogal eens moeite om een bisnummer te spelen maar hier gaf hij een laaiend enthousiast publiek vlot zijn zin met twee heerlijke extra’s. Eerst “Say i wanna know” waarin bassiste, drummer, toetsenist en zangeres om beurten de titel zongen (grappig en mooi!) gevolgd door een uitzinnig “ LA turnaround”.
Nick Waterhouse bleek nog niets aan kracht te hebben ingeboet (ik zag hem vijf jaar geleden in de Botanique) en mag stilaan als de schatbewaarder van de authentieke R&B beschouwd worden.
Organisatie: Grand Mix, Tourcoing
Wolvennest - Soul Grip - Splendidula - Pothamus - Donkere spirituele ervaring, duistere trances
JK Paddestoel
Groot-Bijgaarden
Artifacts From the Tagent Universe is een organisatie die bands binnen black, doom, sludge en andere duistere omkadering een podium plaats wil geven. Eerder zorgde dit voor een gesmaakt optreden van Ashtoreth in B52, Eernegem op 19 oktober. Op 26 oktober zakten we af naar de kelder verdieping van JK Paddestoel. Een zeer tot de verbeelding sprekend omgeving, waardoor je letterlijk underground leek te vertoeven, perfect passende binnen het concept van de avond. Namelijk een donkere spirituele totaalervaring, boordevol duistere trances die je de keel dicht knijpen.
Bij het afdalen van de trappen, voelde het aan alsof de deuren van de Hel letterlijk open zwaaiden. Dit ondanks de vriendelijke bediening bij het binnen komen, de gemoedelijke atmosfeer, en de gezellige lichtjes aan de toog die ons in een vroege kerstsfeer deden belanden.
Pothamus (*****) opende de avond op een zeer gevarieerde wijze. Door in golvende bewegingen tewerk te gaan, dit zowel vocaal als vooral instrumentaal, zet de band je voortdurend op het verkeerde been. Enerzijds zijn er die zalvende drum, bas en gitaar lijnen. Anderzijds worden oorverdovende mokerslagen uitgedeeld die ervoor zorgen dat de poorten van die Hel letterlijk open zwaaien. Het experimenteren met donkere geluiden, de zeer tot de verbeelding sprekende beelden op de achtergrond, en drie muzikanten die met waanzin in de ogen de aanhoorder meesleuren naar die eerste duistere spirituele totaalervaring, zorgen ervoor dat we letterlijk door elkaar werden geschud en voor het eerst met de angst in de ogen, onze eigen demonen nog maar eens strak in de ogen kijken.
Splendidula (****) is nauw verbonden met de organisatie van dit evenement, daarvoor verdienen ze een extra pluim op hun hoed. Dit geheel terzijde. Drum en gitaarlijnen die langzaam maar zeker opborrelen tot een kookpunt, zoals de lava bij een vulkaanuitbarsting. En als donkere kers op de taart die veelzijdige stem van Kristien Cools, vormen de rode - of eerder zwarte - draad in de set van Splendidula. Kristien haar inbreng laat ook nu weer een diepe indruk na, maar vooral valt ons op dat iedereen binnen deze band meer dan ooit dezelfde richting uitkijkt. Bij het begin van elke song is dat zelfs met de rug naar het podium, tot de song open barst in een ijzingwekkende aardverschuiving schipperend tussen Hemel en Hel, ergens in het vagevuur. De band bracht trouwens enkele nieuwe nummers naar voor, waaraan ook Pieter zijn vocale bijdrage leverde. Het zorgde voor een intensieve kruisbestuiving tussen zijn stem en deze van Kristien die nog meer door je hart boort dan voorheen. Een extra meerwaarde binnen de band, wat trouwens smaakte naar meer. Hoe veelzijdig Kristien haar stem wel is, bewijst ze trouwens als de muziek even stil valt en haar stem volledig de hoogte ingaat. Waardoor de zaal met verstomming wordt geslagen, door zoveel kippenvelmomenten op enkele seconden.
Afsluiten deed Splendidula met het wondermooie “Somnia”. Maar op basis van die paar nieuwe songs, waarin verrassende wendingen merkbaar zijn, is het vooral uitzien naar nieuw werk van Splendidula. Die nieuwe plaat zou er volgend jaar moeten aankomen
Kortom: De grote sterkte van deze band is een intensieve doom atmosfeer combineren met een tot de verbeelding sprekende vocale aankleding. Dat zet de band ook nu weer eens in de donkere verf, met als extra toevoeging de vocale inbreng van Pieter wat smaakt dit dus vooral naar meer van dat.
Zwartgeblakerde black metal in de underground omgeving van een kelder? Perfecte locatie voor een band als Soul Grip (*****). De band houdt zoveel van het donker dat de blauwe spot die op hen scheen storend werkte. Het werkte hen wat op de heupen, maar na de spot zelf wat te hebben verzet, werden de registers vlug volledig open getrokken. De muziek die Soul Grip brengt is zodanig intensief en duister dat het inderdaad enkel tot zijn recht komt in het pikkedonker van de nacht. Na een langzame instrumentale intro, wordt het tempo op een zodanig verschroeiende wijze tot een hoogtepunt opgedreven waardoor de muren in de kelder beginnen te trillen, en de temperatuur nog meer stijgt. De frontman schreeuwt niet alleen zijn woede op een zeer emotionele wijze , hij beweegt zich op het podium voort alsof duivelse demonen zijn lichaam hebben over genomen. Door deze verschroeiende aanpak lijkt het dan ook letterlijk alsof je de vuurtongen van de Hel je voetzolen voelt likken. De band gaat op een eerder, vooral dan vocaal, monotone wijze tewerk maar zorgt er door deze aanpak wel voor dat het aanvoelt als ijzingwekkende klauwen rond je nek je meesleuren in die Helse trip. Tot je zelf waanzinnig geworden, met de krop in de keel, totaal van de kaart achterblijft. De temperatuur in de zaal steeg daardoor uiteindelijk zelfs naar een kookpunt, perfect voor wat nog moet komen.
Want als er één band is die je door een spirituele, donkere en bevreemdend aanvoelende totaalbeleving meesleurt naar een duistere sprookjeswereld die elk van je nachtmerries overstijgt, dan is het Wolvennest (*****) wel. Doordat het hier een kleiner podium betrof, kon de bands niet al zijn attributen benutten. Maar sfeervolle kandelaars aan de zijkant, deden het toch aanvoelen alsof je in een soort Satanische kerk was aanbeland. Wolvennest is een band die het niet moet hebben van veel woorden, maar vooral veel intensieve daden. Dat is bovendien niet enkel de verdienste van een frontvrouw, die door haar onaardse stem en uitstraling je meesleurt naar een bijzonder angstaanjagende droomwereld waaruit je niet wil en kunt ontsnappen eens in trance gebracht. De instrumentale omkadering is minstens even oorverdovend tot intens waardoor je, eens gehypnotiseerd door de magische krachten die worden tentoon gespreid, je prompt vertoeft in een fantasierijke wereld. Waar geen elfjes of Feeën je doet neervlijen in het malse gras. Maar eerder demonische wezens uit diezelfde mythische verhalen, je koude rillingen bezorgen van pure angst. Eens onder invloed van Wolvennest zijn hypnotiserende invloed, is geen terugweg meer mogelijk. Een betere spirituele ervaring, binnen die duistere trances, bestaat er niet.
Toen we de trappen opgingen naar boven toe, lieten we onze ziel achter in de putten van de Hel van Paddestoel en keerden met een donker hart dat klopt in de keel huiswaarts terug. De regen buiten zorgde ervoor dat de totaalbeleving compleet werd gemaakt. Intensiever dan dit kan duisternis haast niet aanvoelen, is dan ook onze eindconclusie.
Algemeen Besluit: Op deze bijzonder intensieve zaterdag avond kregen we enkele donkere spirituele ervaringen voorgeschoteld. Door middel van een gevarieerd aanbod in golvende bewegingen werden we van begin tot einde ondergedompeld in duistere atmosferen, waardoor langzaam de poorten van de Hel op een kiertje werd gezet.
Afsluiten deden we met een verschroeiende black metal set van Soul Grip die de temperatuur uiteindelijk deed stijgen naar een kookpunt. Waarna Wolvennest naar goede gewoonte die spirituele totaalbeleving compleet maakt, door binnen een intensieve omkadering je achter te laten met het angstzweet op de lippen.
Bij elke band werden op het scherm trouwens opvallende beelden vertoond, die deze intensieve sfeer ten goede kwamen, bij Wolvennest werd daardoor het gemis van alle attributen, die bij een concert van die laatste normaal op het podium staan, zelfs min of meer gecamoufleerd.
Artifacts From The Gagent Univers: Artifacts From The Tagent Univers organiseert in de toekomst nog meerdere evenementen binnen diezelfde omkadering. Zo staat op 30 november o.a. Exoto, Desmdemonia en Kludde in JK Paddenstoel, Groot-Bijgaarden. Op 1 februari 2020 is het de buurt aan Wiegedood, Onrust en The Fifht Alliance. Dit in JH Splinter, Roosdaal.
Voor een volledig overzicht, en meer informatie verwijzen we jullie graag door naar de facebook pagina van het evenement: https://www.facebook.com/Artifacts-From-The-Tangent-Universe-421426082004917/
Organisatie: Artifacts From The Tagent Universe
Te Gek!? - Rick De Leeuw - Zware onderwerpen, licht brengen is waar Te Gek!? voor staat'
De theaterzaal van Ancienne Belgique was op zondag namiddag zeer goed gevuld voor het verjaardagsfeestje van de organisatie Te Gek!? . Vijftien jaar geleden startte bezieler Marc Hellinckx deze organisatie, eerder kleinschalig op. Ondertussen is het project uitgegroeid tot een begrip in en buiten de landsgrenzen, dankzij het doorbreken van de taboe rond psychische aandoeningen, en vooral psychose. Marc kan nu rekenen op een hele schare vrienden die zijn project steunen en mee vorm geven. Daaronder enorm veel bekende artiesten binnen muziek, komedie, kunst, schrijvers en dergelijke meer. Ze waren allen present om in AB een bijzonder gesmaakt verjaardagsfeest op poten te zetten waar 'emoties' als woede, een lach en een traan de rode draad vormen.
Vóór het evenement hadden we een fijn gesprek met één van de bezielers van dit project Rick De Leeuw. We hadden het niet alleen over dit project, maar ook andere zeer interessante projecten. Zijn verhuis van Amsterdam naar het dorp Heks, drempels verleggen, Het Ventiel en André Van Duin:
Ik las in een interview : ''Met zijn verhuis van het immer bruisende Amsterdam naar het diep in Limburg verscholen dorp Heks beëindigt hij naar eigen zeggen een volledig boek.'' Was dit geen cultuur shock?
Een cultuurshock zou ik het niet noemen, ik kwam al meer dan dertig jaar met grote regelmaat in Vlaanderen. Met de Tröckener Kecks waren we in Vlaanderen zeker zo populair als in Nederland en na de Kecks ben ik stukje bij beetje de grens over gestoken. Honderden optredens met Jan Hautekiet, vaste gast bij De Laatste Show, toneelstukken voor de KVS en Union Suspecte, voetbalanalist bij PlaySports, ik voelde me hier steeds meer thuis. De verhuizing was eigenlijk de laatste stap. De shock is eerder de grote verandering tussen het bruisende Amsterdam en een piepklein dorp. Ik woon er nu ruim drie jaar, en het is zeker leuk.
Heeft dit ook een invloed gehad op uw inspiratie tot muziek schrijven?
Dat zal uit de toekomst uitwijzen. Door Amsterdam achter me te laten, is mijn verleden wel overzichtelijker geworden. Lange tijd heb ik bijvoorbeeld de Kecks categoriek van mij weggeduwd. Nu speel ik bij optredens weer nummers van Kecks, omdat het een essentieel onderdeel is van wie ik ben en wat ik doe.
Je hebt een beetje overal gewoond, ook in Brussel dacht ik? Ook treed je zowel in Nederland als Belgie op. Wat zijn de grote verschillen? Publiek en dergelijke?
Wat me opvalt, is de wederopleving van het clubcircuit in Nederland. We hebben er dit voorjaar een tournee gedaan. Heerlijk! Zalen van tweehonderd tot vierhonderd man. Staand publiek, dicht opeen, dansend, drinkend, ouderwets warm. In een dergelijk zaaltje kunnen we ons helemaal laten gaan. Dat mis ik momenteel een beetje in Vlaanderen.
Maar er zijn toch zaaltjes als De Casino in Sint-Niklaas?
Ja! Dat is een perfect voorbeeld van het soort club waar we graag optreden. We mogen er binnenkort spelen, op 6 november
Rick, de reden waarom we hier in Brussel zijn vandaag, hoe ben je in dat project 'Te Gek?!' terecht gekomen Het project spreekt me om persoonlijke reden enorm aan. Schuilt daar bij u ook een persoonlijke boodschap achter?
We proberen met Te Gek!? het taboe te doorbreken dat er nog altijd heerst rond de geestelijke gezondheidszorg. Zelfs de meest sterke mensen kunnen daar onder lijden. Het is geen zwakte. Je kwetsbaar durven opstellen kan juist zeer krachtig zijn, dat is iets wat me binnen dit project aanspreekt. Dat wil ik ook brengen als onderwerpen binnen de muziek die ik schrijf of zing.
Waar mogen we ons straks aan verwachten eigenlijk?
Vooral moet het een feestelijke namiddag worden, waar we artiesten samenbrengen die hier al jaren aan meewerken . Er zijn ondertussen zes cd's uitgebracht, die in een box worden voorgesteld in AB. Zware onderwerpen licht brengen, dat is waar Te Gek!? voor staat.
Ik las ook iets op je facebook pagina over 'Het Ventiel' kan je daar iets meer over toelichten aan een leek die er iets meer wil over weten?
Eigenlijk sluit het daar op aan. Het is eigenlijk begonnen toen we in 2013 met Te Gek!? naar Frankrijk gingen met een groep mensen met jongdementie. Samen zijn we op de fiets de Mont Ventoux opgereden, en dat is geen eenvoudig ritje. Voor Patrick, een van de mensen met jongdementie, bleek dat een ommekeer in zijn leven. Door de top te bereiken , bewees hij zichzelf dat er nog nieuwe uitdagingen in het leven waren, dat hij nieuwe doelen kon stellen. Zijn levenslust keerde terug, omdat hij naast zijn ziekte weer betekenis kon geven aan zijn bestaan. Sinds 2015 ben ik de trotse voorzitter van Het Ventiel, een vrolijke bende die enorm veel betekent voor heel veel mensen.
Deze week is Marieke Vervoort gestorven. Een van mijn uitspraken: ''je moet niet klagen over wat nier meer kan, maar werken aan wat je wel nog kunt''
Zo is het! Toen Patrick niet meer zelfstandig kon fietsen hebben we een tandem geregeld, waardoor we samen konden fietsten. Toen ook dat lastig werd, zijn we overgestapt op een duo-fiets. Bij elk nieuw probleem zoeken we een nieuwe oplossing.
Over iets anders, die samenwerking met artiesten als Frank Vanderlinden, Jan Hautekiet, Koen Buyse, hoe is die ontstaan?
Ik deel graag mijn songs met een ander, om te zien wat zij daarmee doen. Zo ontstaan vaak de mooiste dingen. Ik ben bevoorrecht dat ik mijn ideeën kan laten schaven en polijsten door mensen waar ik bewondering voor koester.
Ik was op de Fonnefeesten. Ik vond wel 'raar' dat je ''Een paard in de gang'' bracht? Hoe is André van Duin eigenlijk?
André is een zeer intelligente mens. De tekst van 'Een paard in de gang' is veel meer dan een carnavalstekst. Het legt op onnavolgbare wijze een verband tussen de verschillende theorieën rond het ontstaan van het heelal en de poëtische traditie van de late middeleeuwen. Als je dat kan in een op het eerste gehoor oppervlakkige meezinger, ben je niets minder dan een genie.
Het belangrijkste vond ik ook de lijn tussen ernst en humor
Dat is eigenlijk ook belangrijk. Ik denk dat je het doel voorbij schiet als je op een zware manier met je problemen omgaat. Je kunt het alleen maar zwaarder daardoor maken, tot het uiteindelijk bezwijkt onder het gewicht. Er is trouwens veel kracht voor nodig om een zwaar probleem licht te maken. Daar staan we gelukkig niet alleen in. Dat wil ik ook duidelijk maken in mijn teksten en mijn shows.
Rick , wij zijn generatiegenoten. Wat is voor jou de grootste verandering tegenover vroeger? Ik heb het hier vooral over de impact van sociale media en spotify (streaming) dat een enorme impact heeft op de verkoop van platen en zo. Wat is uw mening hierover?
Spotify valt niet meer weg te denken. Het heeft enige aanpassing gevergd, maar het heeft ook voordelen. Je bereikt gemakkelijker je publiek, al is het verdienmodel wat ingewikkelder geworden. Laat ik zeggen dat het vroeger niet gemakkelijker was, maar het is nu wel iets moeilijker.
Kun je daardoor niet bekend worden bij een ruim publiek door spotify?
Natuurlijk is dat een voordeel, al vind ik het nog altijd veel belangrijker om publiek te winnen door geweldig goede optredens te geven. Daar kan geen Spotify tegenop.
Waarom in het Nederlands?
Mick Jagger zingt in het Engels omdat hij in Engeland geboren is. Het zou raar zijn als hij in het Nederlands was gaan zingen. Daar heb ik alle begrip voor. Om diezelfde reden vind ik het logisch dat ik in het Nederlands zing. Toen ik begon, wilde ik geen rockster nadoen, ik wilde een rockster zijn.
Om af te sluiten. Zijn er nog artiesten, muzikanten, kunstenaars of dergelijk waar u graag nog wil mee samenwerken
Ik ben perfect gelukkig met de mensen om mij heen.
Houden zo Rick. Bedankt voor dit fijne gesprek. En veel succes met de komende tour. Informatie De Casino 6/11/2019: https://www.decasino.be/rick-de-leeuw-band/
Pop/Rock
RAMAN - We zijn eigenlijk veel verschillende genres. Dat maakt het voor ons zo spannend
Raman
2019-10-27
Erik Vandamme
RAMAN is een Gentse band die ondertussen een zeer sterke live reputatie heeft opgebouwd, verschillende wedstrijden gewonnen. En nu klaar is voor de 'next step'. Zoals ze deze zomer aangaven. Dit wordt in de vorm gegoten van een eerste EP 'Birth of Joy'. Deze komt op de markt op 1 november. En zal worden voorgesteld in Minard te Gent op 16 november. Hoog tijd om Simon Raman enkele vragen te stellen over het ontstaan van de band, de toekomst plannen en ambities. En natuurlijk de verwachtingen van die uitkomende EP.
RAMAN is een collectief van top muzikanten uit Gent, vind ik toch. Hoe hebben jullie elkaar gevonden?
De bassist is er al van in het begin bij. We zijn een band begonnen met vrienden van school uit. Hebben wat optredens gedaan, aan verschillende wedstrijden meegedaan. En stelden toch vast dat niet iedereen dezelfde kant uitkeek. Daardoor zijn er een paar kleine veranderingen doorgevoerd. Zo is de pianist en toenmalige drummer weg gevallen en nu zijn we uiteindelijk met drie. Zang, bassist en drum.
RAMAN bestaat, als ik het niet mis heb, sinds 2016. Waarom heeft het zo lang geduurd eer die eerste EP er aankwam?
Eigenlijk zijn we wat op zoek geweest naar de juiste sound, dit door veel op te treden. Enorm veel optreden. We wilden ons eerst live laten zien, eer we overwogen dat in een plaat of zo te gieten. Wellicht een beetje het omgekeerde van wat andere bands vaak doen. Maar vooraleer iets uit te brengen , wilden we zeker zijn dat alle puzzelstukjes pasten, en dat is dus eigenlijk nu pas echt het geval. Die ervaring op het podium, was dus een leerproces voor de volgende bladzijde. Het uitbrengen van een EP.
Er is in Gent eigenlijk een soort scene ontstaan rond Kinky Star, Charlatan en dergelijk meer. Is Gent een goede visvijver voor muzikanten en bands denken jullie? In vergelijking met andere steden?
Dat is eigenlijk niet zo onlogisch. Er zijn in Gent enorm veel clubs en dergelijke. En initiatieven . Gent is op dat vlak een bruisende stad, waar veel jongeren die muziek maken elkaar aansteken om muziek te maken, met dank aan de vele mogelijkheden die er in een stad als Gent zijn.
De naam RAMAN verwijst naar uw achternaam? Waarom is daarvoor gekozen (ik moet toegeven Van Dammes klinkt niet zo voor een band, wel een acteur uit Brussel)
Dat is eigenlijk een beetje natuurlijk gegroeid. Het hoort ook bij het soort muziek die we brengen, waardoor het logisch klinkt die naam RAMAN.
Wat het genre betreft ben ik er nog niet volledig uit. De band wordt in menig media vergeleken met Chris Whitley, Jeff Buckley en een vroege Triggerfinger. Dat is toch heel wat. Hoe zou je zelf je genre van muziek omschrijven?
Je zegt het eigenlijk zelf. We zijn eigenlijk veel dingen samen. Een beetje rock-'n-roll. Er zit wat melancholie in. Het is eerder een mengeling van vele genres, waardoor het moeilijk is om daar een stijl op de plakken. Een bewuste keuze trouwens. We zijn vooral een live band, daarom dat catchy en streepje rock-'n-roll in onze muziek.
Om daar op voort te borduren, wie zijn jullie grootste invloeden eigenlijk? Muzikale helden...
Zeker en vast de drie die al zijn opgenoemd. Jasper is bijvoorbeeld een fan van Pink Floyd, die ik ook kan smaken. We zijn ook liefhebber van bijvoorbeeld Dave Matthews Band. Allemaal bands die in de stijl liggen van de muziek die we brengen eigenlijk.
De single “Maestoso” laat een band horen die nog steeds zoekende is , heb ik ergens gelezen? Verklaar dat eens
We bestonden toen net, en dat was ons eerste nummer. Vandaar misschien dat het anders klinkt, en dat we inderdaad nog aan het zoeken was naar de juiste richting.
Ik vind vooral het schipperen tussen weemoedige melancholie, en een streepje pure rock-'n-roll zo zalig aan RAMAN. Daarom is het ook moeilijk om echt een muziekstijl te kleven... Hoe zouden jullie je muziek zelf omschrijven?
Ik snap wel dat er mensen moeilijk mee hebben, bijvoorbeeld om op een radio worden platen gemaakt binnen een genre. Zeer goede dingen, daar niet van. Het is logisch dat mensen er dan een stijl willen op kleven. We zijn eigenlijk veel verschillende genres. Het maakt het voor ons zo spannend. Omdat we eigenlijk een beetje van alles zijn. Wellicht zullen we later misschien wel in een soort genre terecht komen, maar nu willen we vooral groeien en dus dingen uitproberen.
Er schuilen ook redelijk zwaarmoedige verhalen (maar telkens met dat sprenkeltje hoop aan de horizon) in jullie teksten. Zijn dat persoonlijke verhalen, zit daar iets van frustratie of zo achter?
Die vraag is me nog gesteld. Het bluesy in onze sound. Het is gewoon een manier om die muziek te benaderen. En door daar aan te werken, kom je wel terecht bij een sound die het effect kan hebben dat er iets van pijn of frustratie achter schuilt. Er zitten uiteraard wel persoonlijke verhalen achter, maar het is niet echt bewust zo. En voor de rest wordt dat gewoon ingekleurd.
Jullie hebben vooral een live reputatie opgebouwd. Ik las in een artikel in HLN dat jullie wegwerp camera's uitdelen? Is daar een reden voor? En waarom dat
Ik had het idee met de zomer shows omdat, het idee om alles op een foto te hebben, een beetje zoals dat mensen een smartphone. Op de release show zullen we dat ook doen, het is de bedoeling om die foto's te laten zien op die release. Ik vond het een origineel idee.
Deze zomer was 'the next step' wat is de volgende stap? Wat zijn de verdere toekomstplannen van RAMAN na deze EP? een full album? tournee in het buitenland? kortom, wat zijn jullie uiteindelijke ambities?
The next step. We bekijken het dag per dag, nu focussen op die EP en zien wat dat brengt. We doen ook wat optredens in Nederland. We blijven gewoon rustig verder werken en zien wel waar we uitkomen. Op het moment is die EP promoten belangrijk en dan zien we wel waar we uitkomen.
Jullie hebben - zoals we aangaven - enkele wedstrijden gewonnen en zo, heeft dat bepaalde deuren geopend?
Het heeft vooral gezorgd voor nog meer speelkansen, dat mensen je leren kennen en naar je shows komen. Op dat vlak heeft dat zeker deuren geopend.
Is het in tijden van Spotify eigenlijk nog nodig om EP's of CD's uit te brengen, kortom wat is jullie mening over Streaming en meteen ook sociale media?
We sluiten dat zeker niet uit. Mensen kopen ondanks alles toch steeds graag iets dat ze in handen hebben, iets tastbaar. Spotify wordt gebruikt om een band te leren kennen, die media daarvoor gebruiken kan dus zeker zorgen voor naambekendheid.
Zijn er nog mededelingen naar onze lezers toe?
Ja in ieder geval, kom naar onze EP voorstelling in Minard, het loont de moeite. Er volgen nog shows naderhand. Allemaal te volgen via onze facebook pagina. Wat het buitenland betreft? Zou ik eens willen proberen in Duitsland.
Ep Voorstelling, zaterdag 16 november: http://www.minard.be/voorstelling/raman/
Eigenlijk nog een extra vraag, jullie zitten niet bij een label. is het de bedoeling dat wel te doen?
In de eerste plaats willen we dus zien waar we staan na die EP, en wie weet is de volgende stap bij een label aansluiten. Maar voorlopig nog niet.
De Amerikaanse twintiger Dominic Fike wordt gezien als een van grootste opkomende popsterren die artiesten als Billie Eilish, Kendall Jenner en de mannen van Brockhampton tot zijn fans mag rekenen. De eerste zette hem bij haar vijf favoriete opkomende artiesten en Brockhampton maakte zelfs speciaal een video voor hem en later werkte hij ook samen met Kevin Abstract voor diens soloalbum. In zijn prille carrière wist hij met “3 Nights” en “Phone Numbers” toch al twee hitjes te scoren. Dit potentieel mocht hij dan ook voor de dag komen leggen in de Orangerie van de Botanique, waar een dik jaar geleden ook Billie Eilish haar eerste stapjes zette op de Belgische bodem.
Als voorprogramma kregen we Njomza voorgeschoteld. De Kosovaars-Amerikaanse zangeres begon met het coveren van songs op YouTube en werd daar ontdekt door niemand minder dan Mac Miller. De zangeres en haar dj waren een opvallende verschijning op het podium, zij met haar appelblauw-zeegroene haar en hij door zijn opvallende tattoos, vrouwonvriendelijk T-shirt en het feit dat hij meer stond te drinken dan dj’en. Toch kreeg ze het veelal jonge publiek vlot mee door haar zachte stem te combineren met trapbeats. Het publiek liet de middelvingers vlot de lucht in gaan of scandeerde uit volle borst ‘Rest in peace Mac Miller’, de voorste rijen zongen zelfs zo uit volle borst mee dat we ons begonnen af te vragen of ze wel gekomen waren voor Dominic Fike.
Met tien minuten vertraging kwam Dominic Fike toch het podium opgelopen om meteen zijn recentste hit “Phone Numbers” in te zetten. Als een ADHD’er op speed liep hij ook de hele tijd van de ene kant van het podium naar de andere. Voor hij met zijn muziek de popkant op ging, focuste hij zich nog op hiphop en hier kregen we een stukje rap te horen.
Hierna ging hij de iets stevigere toer op en pakte hij zelf ook de gitaar te hand met “Babydoll”. Ook nu bleef hij nog altijd in het rond springen als een bezetene. Een kalme versie van “Açai Bowl” en “Rollerblades” zorgde dan weer voor een rustmomentje. Hij had genoeg gekregen van het hyperactief rondspringen en zijn flesje water was na drie nummers ook al bijna leeg, dus nam hij voor het eerste nummer de akoestische gitaar te hand en erna kroop hij achter de piano.
Hierna hervond hij zijn energie terug om te dansen en zelfs weer wat te rappen. Zo nam hij Kevin Abstracts deel over bij het heerlijk zomerse “Peach” waarna hij riep dat hij nu helemaal wakker was. Spijtig genoeg begonnen vanaf hier ook de probleempjes. De intro van “King Of Everything” begon te spelen, de lichten doofden en de zaal baadde in een gloed van gsmlichtjes, maar door een technisch probleem hoorden we zijn gitaar niet waardoor we even moesten wachten en de hele vibe gebroken werd. Ook zaten we nog maar net voorbij de helft van het concert, maar was er soms wat verwarring bij de band over welk nummer
Hierna hervond hij zijn energie terug om te dansen en zelfs weer wat te rappen. Zo nam hij Kevin Abstracts deel over bij het heerlijk zomerse “Peach” waarna hij riep dat hij nu helemaal wakker was. Spijtig genoeg begonnen vanaf hier ook de probleempjes. De intro van “King Of Everything” begon te spelen, de lichten doofden en de zaal baadde in een gloed van gsmlichtjes, maar door een technisch probleem hoorden we zijn gitaar niet waardoor we even moesten wachten en de hele vibe gebroken werd. Ook zaten we nog maar net voorbij de helft van het concert, maar was er soms wat verwarring bij de band over welk nummer nu gespeeld moest worden. Gelukkig kregen we om te eindigen nog zijn grootste hit “3 Nights” dat gevolgd werd door “Westcoast Collective” dat wat weg heeft van Twenty One Pilots door pop te mixen met het stevigere gitaar- en drumwerk.
We hadden hoge verwachtingen van de jonge Amerikaan, maar die kon hij niet helemaal inlossen. Door een kort concert, maar een kleine 50 minuten, en wat technische en minder technische probleempjes hebben we niet zijn volledig potentieel gezien. We blijven wel nog steeds in hem geloven want als zijn komende album wat aanslaat, is hij snel te groot voor de Botanique en kan hij een gelijkaardige weg afleggen als zijn voorgangster en fan Billie Eilish.
Met dank aan Dansende Beren http://www.dansendeberen.be
Organisatie: Botanique, Brussel
Eenmaal toegekomen in de (kleine) clubzaal van de Trix bleek er al aardig veel volk aanwezig te zijn. Met een stevige baslijn begon Man of Moon*** hun set. Deze band heeft slechts een twee-koppige bezetting, maar dat weerhield hen niet om de zaal te vullen met straf geluid. Ik had nog nooit gehoord over deze band maar werd meteen geïmponeerd door hun New Wave-sound, maar dan met een hoekje af. De verschillende songs deden mij af en toe denken aan de energie van Madensuyu, de electro van Goose en het mystieke van Grails. De drummer sloeg hard en drumde naast analoog ook elektronisch, wat vaak stevige beats opleverde. Het geluid stond ook luid genoeg, waardoor ik het gedreun kon voelen aan m’n borstkas. De gitarist wisselde vaak af tussen basgitaar en elektrische gitaar. De zangen deden ze meestal samen. Voorgaande zaken geven hun repertoire dan ook een grote, boeiende verscheidenheid. Ik kan alleen maar ten stelligste aanbevelen om deze Schotse band Man of Moon een serieuze kans te geven. Het aanstekelijke voorprogramma was voor mij de verrassing van de avond!
Nu waren The Twilight Sad*** aan de beurt. Nog voor ze begonnen met spelen , drumden vele mensen tot tegen het podium en werd het voor iedereen al snel zoeken naar een goed plaatsje. Inzetten deden ze met “10 Good Reasons For Modern Drugs”. Tijdens de elektronische intro van dit nummer kwamen de volle vijf bandleden achtereenvolgend het podium op en na ongeveer 40 seconden barstte de bom los. Instrumentaal kon de band mij al onmiddellijk overtuigen, ieder van hen is op zich een goede muzikant. De sfeer in de zaal was heel ontspannen en nu al werd hier en daar meegezongen.
James Graham (zanger) probeerde alles te geven, maar jammer genoeg viel mij toch al vrij snel op dat hij de lage tonen moeilijk aan kon en soms vals zong op deze momenten. Dit in tegenstelling van de hogere zanglijnen, waarbij hij nooit de mist in ging. Ook klinkt zijn stem live nasaler, dan op plaat zelf. De sound van deze uit Glasgow afkomstige band kwam bij mij over als een frisse mix van indie-rock, post-punk en noiserock op een bedje van shoegaze.
Nog een puntje van kritiek die ik kwijt moet, is dat het geluid volgens mijn bescheiden mening niet zo top geregeld was. De gitaren stonden te veel op de achtergrond waardoor de drum, zang en synths het geheel overheersten. Misschien had een andere mix alles beter tot z’n recht kunnen laten komen.
Los van voorgaande, gaven The Twilight Sad echt wel een goede show. En dit hebben ze ongetwijfeld te danken aan het heuse repertoire die ze ondertussen al hebben opgebouwd. Want ze schrijven nu eenmaal enorm straffe songs. Wat ik ook altijd waardeer is dat er tussen de nummers ook wel eens tijd werd gemaakt voor een grapje, zoals: “Thank you for watching a terrible band on a friday evening”. Ondanks de mindere zang en geluid, heb ik het gelukkig niet zo ervaren. De band vertelde ons ook dat het hun eerste headline-show was in België, waardoor ze het enthousiaste publiek dan ook enorm dankbaar waren. Het deed mij deugd om die oprechtheid te voelen.
De band werd geheel de show gehuld in een chaotische, snel schakerende lichtshow waardoor je de band soms met moeite zag. Maar dit paste voor mij wel binnen het totaalplaatje.
En zo brachten ze het ene na het andere nummer met voor mij “VTr”, “I’m Not Here (Missing Face)”, “Videograms” en “The Wrong Car” als hoogtepunten. Af en toe viel mij wel op, dat de bandleden niet volledig op elkaar waren ingespeeld en vooral tijdens bepaalde ritmeveranderingen wel eens te vroeg of te laat op elkaar ‘inpikten’.
Toch wel wat jammer, voor een band die al 16 jaar actief is. Tussen de nummers door werd niet zo veel gesproken naar het publiek, ik miste wat meer interactie. Al is dit vooral een persoonlijk gegeven…
Moraal van het verhaal: The Twilight Sad bracht een goede show, maar ook wel met wat tekortkomingen. Hierdoor zullen ze voor mij toch meer een album-band blijven, dan een live-band. Maar hier kunnen ze vroeg of laat natuurlijk wel verandering in brengen.
Ik ben alvast benieuwd hoe deze band zal blijven innoveren en evolueren.
Bedankt Trix, voor de puike organisatie! Het was een fijne avond.
Setlist: 10 Good Reasons For Modern Drugs / VTr / Last January / The Arbor / Lets Get Lost / Reflection of the Television / I’m Not Here (Missing Face) / Sunday Day13 / There’s a Girl in the Corner / Girl Chewing Gum / Videograms / Cold Days From the Birdhouse / The Wrong Car / Keep Yourself Calm (Frightened Rabbit cover) / And She Would Darken the Memory
Organisatie: Trix, Antwerpen
De jaren tachtig. Een tijdperk waarin, in de naweeën van de punk, heel wat rotzooi gemaakt werd maar eveneens een pak interessante muziek. De new wave kwam de kop opsteken, en dat zorgde in het beste geval voor heel wat goede bands die de furie van de punk geen vaarwel hadden gezegd maar die gewoon in andere banen leidden. In het slechtste geval daarentegen hadden we bands die aan de hand van veel te veel synthesizers een soort plastieken popsound creëerden waar wij nu nog van huiveren.
Neem nu Psychedelic Furs, een band wiens eerste twee platen duidelijk tot die eerste categorie behoorden, maar bij wie het latere werk meer een meer naar de andere kant overhelde.
Dit optreden zou dus een dubbeltje op zijn kant worden, te meer daar we weten dat de band sinds al die jaren eigenlijk weinig of niks heeft zitten uitvreten.
The Psychedelic Furs gooiden meteen twee van hun beste songs in de strijd, “Dumb Waiters” en “Mr Jones”, maar dat bleek geen goeie zet te zijn. De sound zat nog niet goed, de sax worstelde met de mix en Richard Butler zijn stembanden waren duidelijk nog aan een smeerbeurt toe. De songs mankeerden volledig het vuur en de vinnigheid waarmee ze op het album ‘Talk Talk Talk’ staan te schitteren.
Valse start dus. En eigenlijk werd het daarna niet veel beter. Met “Love My Way”, destijds een hit (maar niet in onze perceptie), begon men al vroeg met de door ons gevreesde plastieken slijmbalpop. De band kreeg hiermee wat herkenningsapplaus, maar de uitbundigheid was in het publiek toch ver te zoeken. “Heaven” onderging een beetje hetzelfde lot, ook zo een hitje die eigenlijk altijd al geflirt heeft met een overdosis aan meligheid, niet bepaald het soort song waarvoor wij vanavond naar hier gekomen waren.
Een klassieker als “Pretty In Pink” kwam er wat belabberd uit, de gitaren zaten achteraan in de mix en dat was hoegenaamd niet de behandeling die zo een song verdiende. Jammer.
Nu goed, het was nu ook niet allemaal slappe kost, Psychedelic Furs hadden er eigenlijk wel zin in en voor het grote deel klonken ze best wel vrij entertainend, maar ook niet meer dan dat. Lichtpuntjes voor ons waren een meer dan behoorlijk “Sister Europe”, een ietwat steviger “Into You Like A Train” en een gedreven “President Gas”.
Met de sterke bis “India” (dit moet zowat hun beste song zijn) kwam er nog het meest pit in de zaak, maar toen was voor ons part het kalf al lang verdronken.
Natuurlijk blijven we die eerste twee platen een warm hart toedragen, maar deze makke live vertoning sprak niet echt in hun voordeel.
De support act Red Zebra mocht vanavond wel terugkijken op een geslaagd concertje. Al vrij snel wisten zij het publiek in te palmen met sterke versies van “The Ultimate Stranger”, “Man Comes From Ape” en “I’m Falling Apart”. Alleen het obligate “I Can’t Live In A Living Room” had niet meer de stuwkracht van weleer en werd hier eerder als een verplicht nummertje afgehaspeld. Maar voor de rest bracht Red Zebra een pittig half uurtje eighties-entertainment die iedereen tevreden stemde.
Neem gerust een kijkje naar de pics
http://www.musiczine.net/nl/foto-s/concert/ancienne-belgique-brussel/the-psychedelic-furs-25-10-2019.html
http://www.musiczine.net/nl/foto-s/concert/ancienne-belgique-brussel/red-zebra-25-10-2019.html
Organisatie: Ancienne Belgique, Brussel
Dat Brihang kon rekenen op veel volk in de Ancienne Belgique, was al redelijk lang duidelijk. Zijn show was dan ook in een week totaal uitverkocht. De mensen die dachten te wachten om een ticket te kopen en er hierdoor niet bij konden, moeten zich zeker schuldig voelen, want wat er gisteren in de AB gebeurd is, was geniaal. Zijn nieuwste plaat ‘Casco’ is nog maar een week uit en toch konden ze in Brussel al met vele liedjes van het album meezingen. Brihang werd onthaald als een held en verdween als een koning.
Boudy Verleye, dat is de echte naam van de West-Vlaamse rapper die momenteel Vlaanderen aan het rondtrekken is om z’n derde plaat aan iedereen te laten horen. Voorbije zomer liet hij ons op Pukkelpop zien wat hij waard is en die show werd dan ook gezien als een van de hoogtepunten van het weekend of zelfs van de afgelopen festivalzomer. Brihang is in de loop van de jaren gegroeid van een jongeman op een podium in een jeugdhuis aan de zee tot (waarschijnlijk) de beste en meest poëtische rapper van Vlaanderen.
In het voorprogramma van de West-Vlaamse rapper stond IKRAAAN, een Belgische vrouwelijke rapster. De Mechelse IKRAAAN brengt Nederlandstalige r&b met een gitzwarte tint hiphop op een manier dat zij alleen kan. Ze kreeg de zaal dan ook stil op enkele belangrijke momenten, maar even later was het publiek weeral heel rumoerig. Het was daarom ook spijtig dat ze niet altijd even verstaanbaar was, maar tijdens nummers zoals “ONTSPOORD” en “REFLECTIE” wist ze goed stand te houden en daar werd ze dan ook met een luid applaus voor beloond.
Om klokslag negen uur was het zover! De tonen van “Pasgeboren+” startten en Brihang kwam op het podium gelopen samen met een pianist en een dj en werd meteen ontvangen als een held. Wanneer hij begon te zingen, hoorden we niet meteen geluid, wat hem een beetje stress bezorgde. Het probleem was al snel opgelost, maar dit stressmoment zorgde toch voor een minder toonvaste “Oelala”, waarmee hij toch probeerde om de sfeer in de zaal te houden om meteen de interactie op te zoeken.
Sommige liedjes werden aan elkaar gepraat door (toch enerzijds) verrassende en grappige ‘bindteksten’. Deze waren helemaal gevuld met de typische humor van Brihang. Zijn bindteksten brachten een rust tussen zijn geweldige songteksten die ons soms toch aan het denken zetten. De tekst ‘En soms zoek je iets, ma vinjet nie en jeddet nog ma just in jen handen gehad’ tijdens “Rommel” zette ons harder aan het denken dan bij het luisteren van de plaat. De West-Vlaamse rapper liet ons op verschillende manieren genieten van zijn show in de AB. Hij kreeg de zaal en het publiek op sommige momenten heel stil en nog geen minuut later ging het dak er bijna af. Het laatste gebeurde bijna bij “Alles Draait”, toen Ntrek mee de sfeer tot een eerste hoogtepunt bracht.
Tijdens het midden van de show voelden we dat Brihang zich helemaal thuis voelde in de historische zaal in Brussel en dit veranderde de stemming in het publiek helemaal. We werden dan ook beloond met enkele klassiekers en nieuwe nummers zoals “Kleine dagen”, “Morsen” en “Ver Weg”. Steeds kwam de showman in Boudy naar boven en dit bracht de sfeer naar het hoogste punt tijdens zijn laatste nummer “Steentje”, zijn megaradiohit. Met zijn voeten in een cementbak werd hij op het podium gereden en meteen bij de eerste tonen werd er luidkeels meegezongen in heel de zaal met natuurlijk een luid applaus als gevolg. Tijdens het bisnummer “Balanceren” stond Brihang tevreden op een ladder (tussen het publiek) met een confettikanon in de hand. Met een knal(ler) afsluiten kan hij dus ook!
Buiten enkele foutjes in het begin van de show was het een vlekkeloos optreden van de West-Vlaamse rapper. Als je als rapper een volle Ancienne Belgique kan doen laten genieten van de eerste seconden tot de laatste, weet je dat je goed bezig bent. Showman Boudy liet het publiek lachen, nadenken, (rustig) dansen en luidop meezingen. Hij weet als geen ander hoe hij op een groot podium moet staan en doet dit dan ook geweldig. We zagen hem elke seconden genieten en we kunnen niets anders zeggen dan dat dit een geslaagde show was! Bedankt, Brihang!
Setlist: Pasgeboren+ - Oelala - #Quote - Rommel - Binnenkant - Alles Draait - Afsluiten+ - Honing - Plat Du Jour - Kleine Dagen - Ver Weg - Morsen - Oe Ist? - Wieder - Steentje - Balanceren
Met dank aan Dansende Beren http://www.dansendeberen.be
Organisatie: Ancienne Belgique, Brussel
Stef is een geniale performer die zich weet te omringen met de beste muzikanten en mag zich een levende legende noemen. Ons manusje van alles leverde met zijn tweede solo ‘Making Sense Of’ een pareltje af. En toch kon hij bij zijn passage niet overtuigen. Hij haalde nooit het niveau van Moondog Jr, noch van Zita Swoon. Hij gaf tevens van zijn nieuw normaliter puik werk (cfr supra) een flauwe doorslag van wat hemelse muziek was. “Jintro and and the great Luna” zat niet eens in de set. De line up was arty farty. Een harp is mooi om naar te kijken maar je moet ze ook nog kunnen horen. De verwachte explosie is er nooit gekomen. Hij slaagde er niet in om met bassist Nicolas de vertrouwde en typische funky groove te ontrollen.
We mochten wel van Stef’s verfijnd korrelige gitaarwerk genieten. Ik kreeg zowaar heimwee naar de zangeressen van Zita Swoon. Ok, ze speelden foutloos, maar laat dit het minste zijn wat je kan verwachten. Anders verkoop je de Kreun niet uit en maak je niet de platen die hij maakt.
Goed gespeeld maar niet beklijvend. Enfin, het concert op zich is niet slecht, maar de witte wijn die ik nu drink bij het schrijven ook niet.
Neem gerust een kijkje naar de pics
http://www.musiczine.net/nl/foto-s/concert/de-kreun-kortrijk/stef-kamil-carlens-24-10-2019.html
Organisatie: Wilde Westen, Kortrijk
Er zijn zo van die bands waarbij het onmogelijk is om stil te blijven zitten op hun muziek; en Circa Waves is er zo eentje. De Britse band stond voor het eerst dit jaar met een solotour in ons land en die stond in het teken van hun laatste plaat ‘What’s It Like Over There?’. Een album dat niet door iedereen even goed onthaald werd, doordat de band plots de elektronische kaart trok. Gelukkig was daar gisterenavond niet veel van te merken. Hoewel de Botanique niet helemaal uitverkocht was voor de komst van de indierockers, werd er toch een geweldig feestje gebouwd.
Dat feestje mocht geopend worden door de Canadese Boniface. De jongeman, die werd geflankeerd door drie bandleden, trok de avond goed op gang met zijn aanstekelijke surfrock met af en toe een psychedelisch kantje. De show begon nog wat nerveus, maar na een paar nummers begonnen de energie-uitbarstingen er toch door te komen. Boniface kreeg de stilaan volgelopen Botanique aardig mee en zijn nummers klonken dan ook veelbelovend. De avond werd dus goed ingezet.
Een half uurtje later was het dan de beurt aan de hoofdact. Om 21:00 stipt lichtte het glitterende ‘Circa Waves’ op en kwamen de jonge Britten het podium op, om de Botanique meteen bij de keel te grijpen.
Op het openingsnummer “Wake Up” ontstond er al meteen een eerste moshpit en die leek voor de rest van de avond niet stil te gaan vallen. Op “Fossils” en “Movies” gingen de handjes dan ook vlot op elkaar en sprong en zong de hele zaal gretig mee. De toon werd dus meteen gezet. Het publiek at uit zanger Keeran Shudalls hand en ging op “Get Away” maar al te graag zitten voor een eerste sit-down.
Na de geweldige vloedgolf werd het tijd om het even wat rustiger aan te doen. Bassist Sam zette zich achter zijn piano en haalde met “Times Won’t Change Me” het tempo een beetje naar beneden. Om het dan op “Stuck” weer weer helemaal tot in het absurde te trekken. De energie was zowel op het podium als in de zaal uitstekend en dat zorgde dan ook voor een leuke interactie met de band, toen bijvoorbeeld een fan een salamiworst naar het podium gooide en Keeran ervan at.
Aan alles en iedereen konden we voelen dat Circa Waves opbouwde naar een hoogtepunt. Het startschot van het slotoffensief werd ingezet met “Stuck In My Teeth”, waarop de zaal helemaal tekeer ging. Een paar minuten later vroeg Keeran aan de zaal om op te splitsen, wat uitmondde in een gigantische moshpit op “Goodbye”. “Fire That Burns” zorgde ervoor dat het dak eraf ging en dankzij bisnummer en wereldhit “T-Shirt Weather” vloog het dak nog een beetje verder weg.
Circa Waves in de Botanique zorgde voor een geweldig leuke sfeer en veel blije gezichten. Muzikaal was er weinig tot niks op aan te merken en alle kritiek dat de band te poppy is geworden, mag ook gerust van tafel worden geveegd. Live vlogen de gitaren ons om de oren en hoewel de jongens geen moshpitmuziek maken, dook er bij elk nummer toch wel eentje op. De Britten zorgden voor een leuke avond, waarop we onmogelijk konden blijven stilstaan en met een meer dan goed gevoel terug naar huis konden keren.
Setlist: Wake Up - Fossils - Movies - Get Away - Times Won’t Change Me - Stuck - Sorry I’m Yours - Stuck In My Teeth - Lost It - Saviour - Goodbye - Fire That Burns - The Way We Say Goodbye - T-Shirt Weather
Met dank aan Dansende Beren http://www.dansendeberen.be
Organisatie: Botanique, Brussel
In het kader van de Coca-Cola Sessions worden beloftevolle artiesten uitgenodigd in de AB Club. Sinds 2009 mochten onder andere Balthazar, Compact Disk Dummies, Portland en Whispering Sons al de line-up vervoegen. Dat zijn intussen geen onbekende namen meer; we kunnen er dus voorzichtig van uitgaan dat er ook deze keer een artiest bijzat die op het randje van de doorbraak staat. Nu mochten Mooneye en Almighty Mighty het podium van de Club delen, en dat leverde een gemengd resultaat op.
De avond werd ingezet door Almighty Mighty. Dat is de muzikale baby van Michélé De Feudis (voormalig frontman van Horses on Fire) en Stéphane Misseghers (producer en drummer van dEUS). Inspiratie voor hun sound haalden ze onder meer bij Air, Gorillaz en Massive Attack. Met hun debuut-EP onder de arm kwamen ze in Brussel hun versie van ‘pop noir’ voorstellen. Een zo goed als uitverkochte Club was klaar om deze nieuwe band met doorwinterde leden een kans te geven.
Meteen werd echter duidelijk dat ze ons niet van onze sokken zouden blazen. Nummers als “Float” bleven aan de oppervlakte en leken op geen enkel moment volledig los te barsten. Het publiek reageerde ingetogen, ook al deed frontman Michélé moeite om interactie uit te lokken. De nummers die gezongen werden door Ian Clement klonken aangenamer, zeker wanneer zijn stem vervoegd werd door die van Emily Vernaillen.
Gelukkig namen de songs tegen het einde nog wat toe in grandeur. Met “Death Parade” werd de sfeer dreigend en filmisch, ook de lichteffecten volgden die verandering en zorgden zo voor een extra dimensie. De shoegaze van fijne afsluiter “Jezebel” liet ons met gemengde gevoelens achter. Zoals we eerder al zeiden, is het feit dat de individuele muzikanten zich niet meer moeten bewijzen niet eenduidig positief. Almighty Mighty was onmiskenbaar een professioneel geheel, maar de drive voor vernieuwing bleek niet van groot belang te zijn.
Vervolgens was het de beurt aan Mooneye, winnaar van De Nieuwe Lichting 2019. Hun muziek wordt door de pers regelmatig omschreven als pop. Dat hun nummers inderdaad easy on the ear zijn, met veel radiopotentieel, kunnen we niet ontkennen - maar toch dekt dat label de lading niet. De groep rond de Zwevegemse Michiel Libberecht is meer dan het zoveelste Belgische bandje dat een tof nummer kan schrijven. Hun debuut-EP van vorig jaar toonde dat al aan, en ook hun eerste AB-show liet geen ruimte voor twijfel.
Nog voor Mooneye goed en wel begonnen was, bleek al dat ze een volledige bus vol West-Vlaamse fans ingelegd hadden. Het was aandoenlijk om te zien hoe geliefd de jongens zijn, maar dat zorgde er ook wel voor dat de reacties van het publiek niet representatief te noemen waren. Zowat elk nummer werd onthaald met gefluit en een uitbundig applaus. Onterecht bleek dat gelukkig niet. De band vatte ingetogen aan en legde zo alle aandacht bij de oprechte verhalen die de heerlijk weemoedige stem van Michiel ons toezong. Het was duidelijk dat hij al een verleden heeft als singer-songwriter, want de rest van de band leek niet meer dan een backdrop te zijn voor de frontman.
Die eerste indruk werd snel weerlegd. Bij prachtige nummers als “This Thing” was er namelijk voldoende ruimte voor de muzikanten om ook hun kunnen eens tentoon te stellen en ook de muzikale intermezzo’s zorgden voor een aangename afwisseling. Na een tijdje sloop er jammer genoeg ook een cover in de set: de jongens schotelden ons hun eigen versie van Tom Waits’ “Clap Hands” voor, wat ze in de toekomst achterwege mogen laten. Het klonk niet slecht, maar hun eigen materiaal was meer dan de moeite waard om de volledige avond te vullen. Daarop volgde nog “Nothing Ever Happens In This Town”, waarop Michiel bewees dat hij ook zijn keel eens goed kon openzetten. Ook dat nummer was niet slecht te noemen, maar die hevige sound zorgde voor een stijlbreuk met de quasi perfectie van de songs op hun EP.
De eigenheid van Mooneye schuilt in de authenticiteit van hun teksten, de doorvoelde stem van de zanger en hun niet-Belgische geluid. Ze werden al vergeleken met bands als Beirut of Vampire Weekend, maar geen enkele vergelijking deed eer aan hun unieke stijl. Naast indie, pop en folk, waren er ook invloeden van country en zelfs heartland rock te horen - wat meer Amerikaans dan Vlaams aandeed. Afsluiten leek de band te doen met topplaatje “Thinking About Leaving”, dat iets minder goed klonk dan de opgenomen versie. Maar na het onaflatende enthousiasme van het publiek kwamen ze nog terug met “Black River” (dat dan live weer beter klonk dan op de EP) en “Time To Move Away From Here”. Wat een goede keuzes om mee af te ronden.
Na hun optreden betrapten we onszelf erop dat we hun deuntjes maar bleven meeneuriën. Mooneye bleef nog lang hangen in ons hoofd, en we zouden er niet van opkijken als iedereen binnenkort al neuriënd rondloopt.
Met dank aan Dansende Beren http://www.dansendeberen.be
Neem gerust een kijkje naar de pics van hun set op Festival Dranouter
http://www.musiczine.net/nl/foto-s/festival/dranouter-festival-2019/moon-eye-4-8-2019.html
Organisatie: Ancienne Belgique, Brussel
And So I Watch You From Afar - Een wervelstorm tussen euforie en weemoedigheid
Catalan!*** is het soloproject van ‘Axis Of” frontman/bassist, Even Friers. Nu Axis Of al ettelijke jaren op de pauzeknop drukt, moest Even wel iets anders vinden om zijn creativiteit verder te kunnen blijven uiten. Tot onze grote dank. Voordien had ik nog nooit gehoord over Catalan!, maar na vanavond zal ik ze zeker in mijn muzieklijstje zetten!
Meteen viel mij op dat Catalan! een geheel eigen -aanstekelijke- sound heeft: ze mengen hun indie-rock met postrock en wereldmuziek. Waardoor ze voor mij interessant waren vanaf den beginne van hun show. De zaal was misschien nog niet tot op de nok gevuld, maar toch stond er al een grote ‘kudde’ mensen vooraan in de zaal. Opvallend was hoe goed de bassist, eerste gitarist en tweede gitarist samen zongen. Dit was naar mijn aanvoelen de noodzakelijke lijm om deze band tot één geheel te perfectioneren. De bandleden hadden er ook duidelijk veel zin in. Ze riepen het publiek op om te dansen, wat hen bijzonder goed lukte. Naar verloop van de set vulde de zaal zich steeds meer en ik had het gevoel dat ik niet de enige persoon was die ze het luisteren waard vond. Catalan! verdient dat uitroepteken in hun naam, want een wervelende show gaven ze weldegelijk. Aanrader ten top!
Na een korte pauze was het dan tijd voor And So I Watch You From Afar****. Je leest het goed: ze krijgen van mij de volle vier sterren. Ik voelde meteen aan dat deze band al langer in het circuit meedraait en hierdoor goed weten wat ze willen en hoe ze moeten spelen. Zonder overdrijven hadden beide gitaristen een groot wapenarsenaal aan pedalen bij, en nog belangrijker: tijdens de show werd duidelijk dat geen enkele pedaal overbodig was. De drummer sloeg tijdens de vele nummers hard door en vond ik ook opvallend goed in het switchen van de ene- naar de andere ritmesectie. Ik had een mooie plaats voor het podium, net voor gitarist Rory Friers. Hoe Rory zijn gitaarspel beheerste en zoveel verschillende klanken uit zijn gitaar haalde, was al een spektakel op zich om van zo dicht te beleven.
Natuurlijk, hoe was hun optreden nu echt? Wel, ik kan alleen maar concluderen dat ze een fantastische show hebben gebracht. Ter ere van het tienjarig bestaan van hun self-titled album, hebben ze deze integraal gespeeld. En hier kon ik alleen maar een ‘gat in de lucht’ van springen. Iedere song kwam zo goed tot zijn recht, met voor mij de songs “Set Guitars to Kill” en “Don’t Waste Time Doing Things You Hate” als hoogtepunten. De energie die deze band produceert en doorgeeft, was zo kolossaal dat bijna iedereen voor het podium stond te bewegen (dansen durf ik het niet te noemen). En zoals het hoort bij een liveshow van And So I Watch You From Afar mochten ook de typische vreugdekreten tijdens de zogenaamde ‘breakdowns’ niet ontbreken. Het mooie aan deze band, wat ook vanavond live aan bod kwam, is dat hun sound opvallend schommelt tussen grote euforie en weemoedigheid. Wat je als luisteraar op een emotionele rollercoaster katapulteert. Ondertussen was de zaal ook tot helemaal achteraan gevuld ook daar was de sfeer dik oké. De band droeg tevens een nummer op aan Catalan!, een mooi eerbetoon. Al sedert het begin van de show, was de band het publiek heel dankbaar, maar omgekeerd ook. Wat een bijzonder gevoel van samenhorigheid teweegbracht.
De band produceerde letterlijk een ‘wall of sound’ die op ons afkwam, en ons volledig ter verstomming sloeg. Dit niet alleen door het hoge niveau waarop ze speelden, maar ook dankzij het puik geregelde geluid en de ferme lichtshow. Het was voor mij een waar genoegen om ze nog eens aan het werk te zien en met een gelukzalig gevoel kroop ik terug op mijn fiets naar huis.
Het was een topavond!
Setlist: Set Guitars to Kill / A Little Bit of Solidarity Goes a Long… / Clench Fists, Grit Teeth… Go! / I Capture Castles / Start a Band / Tip of the Hat, Punch in the Face / If it ain’t Broke…Break It / These Riots are just the Beginning / Don’t Waste Time Doing Things You Hate / The Voiceless / Eat the City, Eat it Whole /
Bis: S is for Salamander
Organisatie: Democrazy, Gent
De nieuwe knuffelbeer en enfant terrible van de Britse grimescène deed gisteren met zijn Europese tour Antwerpen aan. Met zijn debuutplaat ‘Nothing Great About Britain’ bracht de 24-jarige uit Northampton een van de beste uit van het jaar. Zijn mix van hiphop, punk en dance kan een groot publiek bekoren, net zoals zijn politieke boodschappen doorheen zijn muziek. Na een volle Brixton Academy vorige week zal de Trix Club wat kleiner aangevoeld hebben, maar Slowthai bracht ook hier een opzwepend concert dat de Trix zwetend en vol blauwe plakken achterliet.
Na de gebruikelijke opwarmer-dj was het tijd voor het voorprogramma. De Ierse rapper Kojaque bracht zijn bruut poëtische teksten over jazzy mellow beats mee naar Antwerpen. Naarmate het optreden vorderde werden de beats harder en ontstond er hier en daar al wat duw- en trekwerk. Hierna mocht de dj weer achter de tafels schuiven en bracht de hij ene hiphop schijf na de andere, van Sheck Wes tot Tyler en natuurlijk kon Skepta niet ontbreken. Het publiek kon zich nu al niet meer inhouden en danste er op los. Iedereen was klaar voor Slowthai, ware het niet dat ene Blackey de Trix nog meer kwam opjutten. De rapper bracht twee van zijn eigen nummers, waarvan de junglebeats op gejuich konden rekenen. ‘Who is ready for Slowthai?’ Een retorische vraag?
Slowthai - Opener “Nothing Great About Britain” was een opwarmertje voor de kopstoot die “Drugdealer” heette. (Deze had Slowthai overigens genezen van zijn buikgriep van vorige week). De hele zaal veranderde in een springende massa die de temperatuur in de zaal deed stijgen met tien graden. Het duurde niet lang voor Slowthais trui en T-shirt in het publiek verdwenen. Hierna bracht hij zijn mascotte, een manisch konijn met felrode ogen op het podium. Doel was het konijn te pakken te krijgen en in de lucht te gooien, een gemakkelijke taak voor de Trix. “Psycho” was een tweede hoogtepunt, waarna iemand uit het publiek de micro vroeg. ‘Fuck Boris’ werd er gescandeerd: ook in Antwerpen ligt men wakker van de Brexitproblematiek.
Het konijn bleef als een gek op het podium bewegen en ook Slowthai moest toegeven dat het ‘fucking hot’ was. Een tip om zijn trui uit te doen tegen de warmte werd gretig opgevolgd door de eerste rijen. Wie zich in de voorste helft van de zaal bevond, kon niet ontsnappen aan de bezweette ruggen en opstoten van de kolkende massa. Slowthais muziek roept telkens op tot een moshpit, die hij eerder ‘friendshipcircles’ noemt. Moshen is iets ouderwets, hier zijn we onder vrienden.
Hij verzekerde dat iedereen hier welkom was, zich hier veilig kon voelen en mocht zijn wie hij of zij wou zijn. Het is duidelijk: Slowthai ziet zijn fans graag. En het publiek kan zijn maatschappelijk geladen boodschappen smaken. Bij “Inglorious” mocht het hele voorprogramma instaan voor de lyrics van Skepta. Een tweede keer werd de micro gevraagd vanuit het publiek, wat volgde was een vraag en antwoord tussen de rapper en het publiek, dat in manisch geschreeuw en gegiechel uitbarstte. Voor het laatste lied gooide Slowthai wat water in het publiek om te delen. “Doorman” deed de laatste keer de Trix daveren. Een bis was niet nodig, de zaal lag al in duigen.
Slowthai bracht met overtuiging zijn nummers en lijkt klaar om na het Verenigd Koninkrijk nu ook Europa plat te spelen. Zo lang hij zijn oprechtheid niet verliest zullen ook de fans blijven en blijven groeien. Nothing Great About Britain? Wij hebben alvast het bewijs van een uitzondering op die regel.
Met dank aan Dansende Beren http://www.dansendeberen.be
Organisatie: Trix, Antwerpen
Nederlands 
Français 
